جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «نامەیەکی "گیرترود بێل" لەهەورامانەوە بۆ دۆرهامی بەریتانیا ساڵی 1921»

Jump to navigation Jump to search
بەبێ کورتەی دەستکاری
(پەڕەی دروست کرد بە «وەرگێرانی و ئامادەکردنی: '''جوان عومەر ئەحمەد''' وێنۆک لە کاتی وەرگێرانی بەڵگانامەیەک یان یاداشتێکی بەڵگەنامەییدا بە ڕوونی درک بە نەبوون یاخود کەمتەرخەمی کورد دەکەیت لە تۆمارکردن و بەداتا کردنی ڕووداوەکاندا، زۆربەی میللەتانی دن...»ەوە)
 
ھێڵی ٢: ھێڵی ٢:
[[پەڕگە:106455921 .jpg|وێنۆک]]
[[پەڕگە:106455921 .jpg|وێنۆک]]


لە کاتی وەرگێرانی بەڵگانامەیەک یان یاداشتێکی بەڵگەنامەییدا بە ڕوونی درک بە نەبوون یاخود کەمتەرخەمی کورد دەکەیت لە تۆمارکردن و بەداتا کردنی ڕووداوەکاندا، زۆربەی میللەتانی دنیا بۆ دەوڵەمەندکردنی ژێرخانی مێژووییان بچوکترین رووداوی ڕۆژانەیان تۆمار دەکەن هەربۆیە داتایەکی باوەڕپێکراویان بۆ هەموو سەردەم و ڕوداوێک لەبەردەستایە. بەداخەوە تۆمار کراوەکانی ئێمەی کورد زیاتر لە یاداشتنامەیەکی تایبەتی دەچێت  هەر بەو شێوەیەش بەر دیدی خوێنەر دەکەوێت. بۆیە ناتوانرێت وەک سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراوی مێژووی پشتی پی ببەستین, بۆ ئەوەی بەسەرهاتێک رێکەوتێک رووداوێک بمێنیتەوە پیویستە بینووسینەوە 99 ساڵ بەر لە ئێستا [[گیرترود بێل (Gertrude Bell)]] لە هەورامانەوە کە بە ئۆرمان ئاماژەی پێکردووە نامەیەک دەنێریت بۆ هۆ بیڵ (Hugh Bell)ی باوکی بۆ بەریتانیا لەنامەکەدا دەڵیت: لە '''[[گیرترود بێل (Gertrude Bell)]]''' بۆ باوکی بەرێز هۆ بیڵ (Hugh Bell)،رێکەوتی نامەکە رۆژی 13-11-1921
لە کاتی وەرگێرانی بەڵگانامەیەک یان یاداشتێکی بەڵگەنامەییدا بە ڕوونی درک بە نەبوون یاخود کەمتەرخەمی کورد دەکەیت لە تۆمارکردن و بەداتا کردنی ڕووداوەکاندا، زۆربەی میللەتانی دنیا بۆ دەوڵەمەندکردنی ژێرخانی مێژووییان بچوکترین رووداوی ڕۆژانەیان تۆمار دەکەن هەربۆیە داتایەکی باوەڕپێکراویان بۆ هەموو سەردەم و ڕوداوێک لەبەردەستایە.  


بەداخەوە تۆمار کراوەکانی ئێمەی کورد زیاتر لە یاداشتنامەیەکی تایبەتی دەچێت  هەر بەو شێوەیەش بەر دیدی خوێنەر دەکەوێت. بۆیە ناتوانرێت وەک سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراوی مێژووی پشتی پی ببەستین, بۆ ئەوەی بەسەرهاتێک رێکەوتێک رووداوێک بمێنیتەوە پیویستە بینووسینەوە 99 ساڵ بەر لە ئێستا [[گیرترود بێل (Gertrude Bell)]] لە هەورامانەوە کە بە ئۆرمان ئاماژەی پێکردووە نامەیەک دەنێریت بۆ هۆ بیڵ (Hugh Bell)ی باوکی بۆ بەریتانیا لەنامەکەدا دەڵیت: لە '''[[گیرترود بێل (Gertrude Bell)]]''' بۆ باوکی بەرێز هۆ بیڵ (Hugh Bell)،رێکەوتی نامەکە رۆژی 13-11-1921
[[پەڕگە:106897180 .jpg|وێنۆک]]


باوکە دەبوو بگەڕێمەوە '''[[سلێمانی]]''' و له‌ 15ی مانگدا به‌ شه‌مه‌نده‌فه‌ر بچمه‌وه‌ بۆ به‌غدا، به‌ڵام ئه‌وه‌م نه‌كردووه‌. كاپتن دۆگڵاس پێشنیاری ئەوەی کرد شه‌وێكیش له‌ '''[[هه‌ورامان]]''' لە بەرزاییەکانی سەروو هه‌ڵه‌بجه‌وه‌ به‌ سه‌ربه‌رم,  له‌ به‌رده‌م ئەم پێشنیارە شل بووم خۆم ڕانه‌گرت.بەو داوایە لە خشتەی بردم. هەورامان زۆر ناسراو نەبوو لەلامان تاک و تەرا سەردانی ئەو ناوچەیەیای کردبووە. هەلی ئەوەم بۆ رەخسابوو نەدەبوو ئەم سەردانە لە کیس خۆم بدەم بەڵکو کورترین سەردان باشتر بووە لەوەی لەدەستی بدەم.
باوکە دەبوو بگەڕێمەوە '''[[سلێمانی]]''' و له‌ 15ی مانگدا به‌ شه‌مه‌نده‌فه‌ر بچمه‌وه‌ بۆ به‌غدا، به‌ڵام ئه‌وه‌م نه‌كردووه‌. كاپتن دۆگڵاس پێشنیاری ئەوەی کرد شه‌وێكیش له‌ '''[[هه‌ورامان]]''' لە بەرزاییەکانی سەروو '''[[هه‌ڵه‌بجه‌]]'''وه‌ به‌ سه‌ربه‌رم,  له‌ به‌رده‌م ئەم پێشنیارە شل بووم خۆم ڕانه‌گرت.بەو داوایە لە خشتەی بردم. هەورامان زۆر ناسراو نەبوو لەلامان تاک و تەرا سەردانی ئەو ناوچەیەیای کردبووە. هەلی ئەوەم بۆ رەخسابوو نەدەبوو ئەم سەردانە لە کیس خۆم بدەم بەڵکو کورترین سەردان باشتر بووە لەوەی لەدەستی بدەم.


چیاکانی هەورامان سەخت و دژوارن شیوەکان بەقولی چیاکانیان بڕیوە. پڕە لە دار و باخچەی بچوک. لێرە گوندنشینەکان دەژێن میلەتێکی زۆر کۆنن به‌ دیالێكتێكی تایبه‌تی كوردی قسه‌ ده‌كه‌ن و وه‌ك باس ده‌كرێت زۆر نزیكه‌ له‌ فۆرمی زمانی فارسی کۆنەوە.
چیاکانی هەورامان سەخت و دژوارن شیوەکان بەقولی چیاکانیان بڕیوە. پڕە لە دار و باخچەی بچوک. لێرە گوندنشینەکان دەژێن میلەتێکی زۆر کۆنن به‌ دیالێكتێكی تایبه‌تی كوردی قسه‌ ده‌كه‌ن و وه‌ك باس ده‌كرێت زۆر نزیكه‌ له‌ فۆرمی زمانی فارسی کۆنەوە.
[[پەڕگە:Deساfault (13).jpg|وێنۆک|چەپ]]


به‌گه‌كانی هه‌ورامان خه‌ڵکانێکی توند و ئاڵۆز و دەسەڵاتدارن بنه‌ماڵه‌یه‌كی گه‌وره‌ی ئاینیی شێخه‌كانی لێیە كه‌ پەیرەوی ته‌ریقه‌تی نه‌قشبه‌ندی دەکەن پەیڕەوانی ئەم تەریقەتە لە شێوەی ئۆرتەدۆکسی(orthodox) ئیسلامن، مه‌زهه‌بێكی زۆر تۆکمەو بەربڵاون،  لە دیمەشق و ئەستەنبوڵ مزگەوت و دەروێش و تەکێیان هەیە (تەکییە) ئەشتوانین بڵین کەشیشخانە لەڕاستیدا نەقشبەندییەکان هەر لەڕیبازێکی ئاینی دەچن وەک هەرشتێکی تر هەورامان لەلای ئەوان  خاکی پیرۆزە.  
به‌گه‌كانی هه‌ورامان خه‌ڵکانێکی توند و ئاڵۆز و دەسەڵاتدارن بنه‌ماڵه‌یه‌كی گه‌وره‌ی ئاینیی شێخه‌كانی لێیە كه‌ پەیرەوی ته‌ریقه‌تی نه‌قشبه‌ندی دەکەن پەیڕەوانی ئەم تەریقەتە لە شێوەی ئۆرتەدۆکسی(orthodox) ئیسلامن، مه‌زهه‌بێكی زۆر تۆکمەو بەربڵاون،  لە دیمەشق و ئەستەنبوڵ مزگەوت و دەروێش و تەکێیان هەیە (تەکییە) ئەشتوانین بڵین کەشیشخانە لەڕاستیدا نەقشبەندییەکان هەر لەڕیبازێکی ئاینی دەچن وەک هەرشتێکی تر هەورامان لەلای ئەوان  خاکی پیرۆزە.  


ئێمه‌ دەستەیەکی گه‌وره‌ بووین . ئه‌حمه‌د به‌گ به‌ خۆی و بیست سواره‌وه‌ هاتبوو، ئه‌حمه‌د به‌گ ئەسپێکی پۆنی عه‌ره‌بیی جوانی دامێ بۆ رێگاکە. له‌ دوای نیو کاتژمێر سواری.  سێ شێخی نه‌قشبه‌ندیمان بینی کە بۆ دیتنی ئێمە هاتبوون‌، یه‌ك لەوان شێخ سه‌عدی برای شێخ حیسامه‌دین بوو.
ئێمه‌ دەستەیەکی گه‌وره‌ بووین . ئه‌حمه‌د به‌گ به‌ خۆی و بیست سواره‌وه‌ هاتبوو، ئه‌حمه‌د به‌گ ئەسپێکی پۆنی عه‌ره‌بیی جوانی دامێ بۆ رێگاکە. له‌ دوای نیو کاتژمێر سواری.  سێ شێخی نه‌قشبه‌ندیمان بینی کە بۆ دیتنی ئێمە هاتبوون‌، یه‌ك لەوان شێخ سه‌عدی برای شێخ حیسامه‌دین بوو.
ھێڵی ١٥: ھێڵی ١٨:
كه‌ له‌گه‌ڵی چووین بۆ خواردنی نانی نیوه‌ڕۆ.  دوای نیو کاتژمێری تر بەشاخ و یاڵە ڕووته‌کاندا  ڕۆیشتین گه‌یشتینه‌ قادر به‌گ كوڕی  سەرۆک جەعفەر سوڵتان ، كه‌ ئەویش یەک دوو سواری لەگەڵ بوو. هەموو پێکەوە دەستەکەمان 40 تا 50 ئەسپ سوار دەبێت هەموو رێک پۆش  به‌ سه‌ر پشتی ئه‌سپی بچوکی عه‌ره‌بییه‌وه بووین‌  ڕێک لە وێنەی ناو کتێبی رووناکی فارەسەکان دەچووین . دووبارە بەناو چیکاندا رۆشتێن تاگیشتینە پیچی چیاکە  لەسەر چیاکە جۆگه‌ی ئاوی بچووك بەرەو خوارەوە دەهات لە نزیک جۆگەکان بەریز دارتوو هەبوو. له‌ ولاشەوە‌ گوندێكی خنجیله‌ ‌ دیار بوو کە ئێمە بۆ نانخواردن دەچووین بۆئەوێ، كه‌ ئەو گوندە ناوی باخه‌ كۆن بوو .
كه‌ له‌گه‌ڵی چووین بۆ خواردنی نانی نیوه‌ڕۆ.  دوای نیو کاتژمێری تر بەشاخ و یاڵە ڕووته‌کاندا  ڕۆیشتین گه‌یشتینه‌ قادر به‌گ كوڕی  سەرۆک جەعفەر سوڵتان ، كه‌ ئەویش یەک دوو سواری لەگەڵ بوو. هەموو پێکەوە دەستەکەمان 40 تا 50 ئەسپ سوار دەبێت هەموو رێک پۆش  به‌ سه‌ر پشتی ئه‌سپی بچوکی عه‌ره‌بییه‌وه بووین‌  ڕێک لە وێنەی ناو کتێبی رووناکی فارەسەکان دەچووین . دووبارە بەناو چیکاندا رۆشتێن تاگیشتینە پیچی چیاکە  لەسەر چیاکە جۆگه‌ی ئاوی بچووك بەرەو خوارەوە دەهات لە نزیک جۆگەکان بەریز دارتوو هەبوو. له‌ ولاشەوە‌ گوندێكی خنجیله‌ ‌ دیار بوو کە ئێمە بۆ نانخواردن دەچووین بۆئەوێ، كه‌ ئەو گوندە ناوی باخه‌ كۆن بوو .


[[پەڕگە:Dow؛4nload (15).png|وێنۆک|ڕاست]]
ئەم گوندەش  وه‌ك هه‌موو گونده‌كانی تری هه‌ورامان  قایم و له‌ به‌رد دروستكرابوو‌ و بەداری بەردار داپۆشرابوو به‌ درێژایی جۆگه‌ ئاودێرییه‌كان هەمووی دار و سەوزاییە. لەسەرووی تەواوی مالەکانی گوندەکە له‌ به‌رزترین شوێنیدا ماڵی شیخ حیسامەدین بوو چووینه‌ ماڵی شێخ  حیسامه‌دین دیوەخانێکی لەبەرد دروستکراوی درێژکۆلە‌ هەبوو بەلێواری چیاكه‌وه‌ باخچه‌یه‌كی  بچووك دروستكرابوو له‌ سه‌ر ده‌ستووری ئێرانێکان حەوزێکی ئاو لەناوەڕاستی دارێکی شۆرەبی لەنزیکیەوە هەبووە پڕ گوڵ و گوڵزار بوو، بەچیخ و دار  په‌رژینی باخه‌كه‌یان کردبوو، ئاو هاژەی دەکرد و به‌ نێو به‌ردەکاندا دەهاتەخوارەوە.
ئەم گوندەش  وه‌ك هه‌موو گونده‌كانی تری هه‌ورامان  قایم و له‌ به‌رد دروستكرابوو‌ و بەداری بەردار داپۆشرابوو به‌ درێژایی جۆگه‌ ئاودێرییه‌كان هەمووی دار و سەوزاییە. لەسەرووی تەواوی مالەکانی گوندەکە له‌ به‌رزترین شوێنیدا ماڵی شیخ حیسامەدین بوو چووینه‌ ماڵی شێخ  حیسامه‌دین دیوەخانێکی لەبەرد دروستکراوی درێژکۆلە‌ هەبوو بەلێواری چیاكه‌وه‌ باخچه‌یه‌كی  بچووك دروستكرابوو له‌ سه‌ر ده‌ستووری ئێرانێکان حەوزێکی ئاو لەناوەڕاستی دارێکی شۆرەبی لەنزیکیەوە هەبووە پڕ گوڵ و گوڵزار بوو، بەچیخ و دار  په‌رژینی باخه‌كه‌یان کردبوو، ئاو هاژەی دەکرد و به‌ نێو به‌ردەکاندا دەهاتەخوارەوە.


ئێمه‌ هەموومان چووین بۆ دیوه‌خانەکە و له‌ سه‌ر ئۆرتە و لباد دانیشتین. شیخ حیسامه‌دین خۆیشی له‌وێ بوو، پیرە پیاویکی بە شکۆو  پیرۆز و ڕوو خۆش بوو  هەرگیز پیرە پیاویکی وەها بەشکۆی بیرۆزم نەبینووە پیشتر،چاوەکانی گەورە و گەش بوون و لووتێكی گەورەی قولاپی پێوه‌بوو، دەم بە خەندە و میهرەبان  کوتاڵێکی سپیی زلی به‌ سه‌ره‌وه‌ بوو، هه‌روه‌ها عه‌ره‌بییه‌كی زۆر باشی ده‌زانی. هه‌موو ئه‌و به‌گ و شێخانه‌ی له‌وێ دانیشتبوون جلوبەرگەکانیان سوور و شین و قاوه‌یی و سپی و ڕەش بوو.  
ئێمه‌ هەموومان چووین بۆ دیوه‌خانەکە و له‌ سه‌ر ئۆرتە و لباد دانیشتین. شیخ حیسامه‌دین خۆیشی له‌وێ بوو، پیرە پیاویکی بە شکۆو  پیرۆز و ڕوو خۆش بوو  هەرگیز پیرە پیاویکی وەها بەشکۆی بیرۆزم نەبینووە پیشتر،چاوەکانی گەورە و گەش بوون و لووتێكی گەورەی قولاپی پێوه‌بوو، دەم بە خەندە و میهرەبان  کوتاڵێکی سپیی زلی به‌ سه‌ره‌وه‌ بوو، هه‌روه‌ها عه‌ره‌بییه‌كی زۆر باشی ده‌زانی. هه‌موو ئه‌و به‌گ و شێخانه‌ی له‌وێ دانیشتبوون جلوبەرگەکانیان سوور و شین و قاوه‌یی و سپی و ڕەش بوو.  
 
[[پەڕگە:Do878d (16).png|وێنۆک|چەپ]]
تیشكی خۆر له‌ په‌نجه‌ره‌ كراوه‌كانه‌وه‌ ده‌هاته‌ ژوورێ، کەبەهۆیەوە ئاوە شینەکەی حەوزەکە و لق و پۆپی دارەکان شۆرببوونەوە  کە دەتڕوانیە لوتکەو کێوەکە چ دیمه‌نێكی جوان و ئەفسوناوی هەیە. له‌ نێو ئەواندا پیاویک هەبوو  زۆر جیاواز لە کوردە  جوان و کەتە و  چوارشانە و خورتەکان، ئەو پیاوا لاواز و لەڕ عه‌ره‌بێكی خه‌ڵكی حیجاز بوو و ماوه‌ی پانزه‌ ساڵ بوو له‌گه‌ڵ شێخ حیسامه‌دین ده‌ژیا و هەر لەوێ ژنی هێنابوو و جێگیر ببووب به‌ڵام یه‌ك وشه‌ له‌ زمانی كوردی فێر نه‌ببوو. ئه‌م پیاوه‌ زۆر کەمدوو بوو هیچ  قسه‌ی نەدەكرد  تەنانەت به‌ هیچ زمانێك و گرنگ نەبوو بەلایەوە كه‌ باسی فه‌یسه‌ڵم  بۆ ده‌كرد كه‌چی لەبەرامبەردا  شێخ حسامەدین زۆر حەزی دەکرد هەواڵی فەیسەل ببیستێت.   
تیشكی خۆر له‌ په‌نجه‌ره‌ كراوه‌كانه‌وه‌ ده‌هاته‌ ژوورێ، کەبەهۆیەوە ئاوە شینەکەی حەوزەکە و لق و پۆپی دارەکان شۆرببوونەوە  کە دەتڕوانیە لوتکەو کێوەکە چ دیمه‌نێكی جوان و ئەفسوناوی هەیە. له‌ نێو ئەواندا پیاویک هەبوو  زۆر جیاواز لە کوردە  جوان و کەتە و  چوارشانە و خورتەکان، ئەو پیاوا لاواز و لەڕ عه‌ره‌بێكی خه‌ڵكی حیجاز بوو و ماوه‌ی پانزه‌ ساڵ بوو له‌گه‌ڵ شێخ حیسامه‌دین ده‌ژیا و هەر لەوێ ژنی هێنابوو و جێگیر ببووب به‌ڵام یه‌ك وشه‌ له‌ زمانی كوردی فێر نه‌ببوو. ئه‌م پیاوه‌ زۆر کەمدوو بوو هیچ  قسه‌ی نەدەكرد  تەنانەت به‌ هیچ زمانێك و گرنگ نەبوو بەلایەوە كه‌ باسی فه‌یسه‌ڵم  بۆ ده‌كرد كه‌چی لەبەرامبەردا  شێخ حسامەدین زۆر حەزی دەکرد هەواڵی فەیسەل ببیستێت.   


ھێڵی ٢٨: ھێڵی ٣٢:


بەبڕوای من ئەم پیرۆزتر بوو لە شێخ حسامەدینی ئامۆزای  ئەو پێیوابوو گرنگی زیاتری پێدراوه‌ بۆیه‌ وا بێ ئەدەب و  بێ ماریفه‌ت بوو له‌گه‌ڵمان و هه‌رچۆنێك بێت من وای دەبینم كه‌وا كاریگه‌رییه‌كی ئەوەی لەسەر بوو کەئەو پیاوێکە ڕابەرایەتی(جیهان) ده‌كات و ئەو چارەسەری نەخۆش بە نزاو پەرجۆ دەکات خاوەنی کەراماتەو  ئەو شتانەی تێكه‌ڵی فڕوفێڵی سیاسەت دەکرد. کەسەرنجی لەسەر  نه‌گێڕانه‌وه‌ی قه‌رزی كشتوكاڵی و لابردنی باج بوو.  
بەبڕوای من ئەم پیرۆزتر بوو لە شێخ حسامەدینی ئامۆزای  ئەو پێیوابوو گرنگی زیاتری پێدراوه‌ بۆیه‌ وا بێ ئەدەب و  بێ ماریفه‌ت بوو له‌گه‌ڵمان و هه‌رچۆنێك بێت من وای دەبینم كه‌وا كاریگه‌رییه‌كی ئەوەی لەسەر بوو کەئەو پیاوێکە ڕابەرایەتی(جیهان) ده‌كات و ئەو چارەسەری نەخۆش بە نزاو پەرجۆ دەکات خاوەنی کەراماتەو  ئەو شتانەی تێكه‌ڵی فڕوفێڵی سیاسەت دەکرد. کەسەرنجی لەسەر  نه‌گێڕانه‌وه‌ی قه‌رزی كشتوكاڵی و لابردنی باج بوو.  
 
[[پەڕگە:Download (14)654.png|وێنۆک|ڕاست]]
جێگەی حەوانەوەی شەومان نیو کاتژمێرێک لەوسەری دۆڵەکەوە بوو، لەبەر ئەوەی ده‌بوو لەلای ئه‌فراسیاو به‌گ بمێنینه‌وه‌ ئەفراسیاو بەگ‌ یه‌كێك بوو له‌ به‌گزاده‌كانی هه‌ورامان و هه‌روه‌ها كوڕه‌كه‌شی كه‌ ته‌مه‌نی 10 بۆ11 ساڵ ده‌بوو هاتبوونە بیاره‌ بۆ دیدتنی ئێمه‌. ئه‌م نیو کاتژمێر رێگایە به‌ سواری ئەسپ زۆر سه‌رسورهێنه‌ر بوو به‌ ناو دۆڵ و شیوی پڕ له‌ دارگوێز و داری میوه‌ی هەمەجۆرە. بەر لە خۆر ئاوابوون بەچەند ساتێک گیشتینە ماڵی ئەفراسیاو بەگ، كه‌ ماڵێكی هاوینه‌ی ئه‌فراسیاو به‌گ بوو بۆ میوانداری خانوویه‌كی گه‌وره‌ی له‌ به‌رد دروستكراو بوو .
جێگەی حەوانەوەی شەومان نیو کاتژمێرێک لەوسەری دۆڵەکەوە بوو، لەبەر ئەوەی ده‌بوو لەلای ئه‌فراسیاو به‌گ بمێنینه‌وه‌ ئەفراسیاو بەگ‌ یه‌كێك بوو له‌ به‌گزاده‌كانی هه‌ورامان و هه‌روه‌ها كوڕه‌كه‌شی كه‌ ته‌مه‌نی 10 بۆ11 ساڵ ده‌بوو هاتبوونە بیاره‌ بۆ دیدتنی ئێمه‌. ئه‌م نیو کاتژمێر رێگایە به‌ سواری ئەسپ زۆر سه‌رسورهێنه‌ر بوو به‌ ناو دۆڵ و شیوی پڕ له‌ دارگوێز و داری میوه‌ی هەمەجۆرە. بەر لە خۆر ئاوابوون بەچەند ساتێک گیشتینە ماڵی ئەفراسیاو بەگ، كه‌ ماڵێكی هاوینه‌ی ئه‌فراسیاو به‌گ بوو بۆ میوانداری خانوویه‌كی گه‌وره‌ی له‌ به‌رد دروستكراو بوو .


ھێڵی ٤٠: ھێڵی ٤٤:
ئەو شەوەم زۆر لەلا خۆش بوو کە لە جێگاکەی خۆمەوە  لە لق و پۆپی دراکانم دەڕوانی لەنێو تریفەی مانگەشەودا.
ئەو شەوەم زۆر لەلا خۆش بوو کە لە جێگاکەی خۆمەوە  لە لق و پۆپی دراکانم دەڕوانی لەنێو تریفەی مانگەشەودا.


رۆژی دواتر بەیانێکە 14ی نۆڤه‌مبه‌ر به‌ سواریی گه‌ڕاینه‌وه‌ بۆ  هه‌ڵه‌بجه‌ و له‌ بیاره‌ ئه‌حمه‌د به‌گ و دەستەکەی له‌گه‌ڵ خۆمان برده‌وه‌، لەبەرئەوەی‌ ئه‌وان شه‌و له‌ بیاره‌ مابوونه‌وه‌.  
رۆژی دواتر بەیانێکە 14ی نۆڤه‌مبه‌ر به‌ سواریی گه‌ڕاینه‌وه‌ بۆ  '''[[هه‌ڵه‌بجه‌]]''' و له‌ '''[[بیاره‌]]''' ئه‌حمه‌د به‌گ و دەستەکەی له‌گه‌ڵ خۆمان برده‌وه‌، لەبەرئەوەی‌ ئه‌وان شه‌و له‌ بیاره‌ مابوونه‌وه‌.  
شێخ  حسامەدین زۆری هه‌وڵدا له‌گه‌ڵمان ‌ بۆئەوەی نانی نێوەڕۆ لەگەل ئەوان بخۆین  لە ڕاستیشدا خواردنیان  ئاماده‌ كردبوو، به‌ڵام ئێمه‌ هه‌ر سه‌عاتێك نەده‌بوو نانی به‌یانیمان خواردبوو، ئەویش‌ بریتی بوو له‌ هێلكه‌ و ماستی ترش (سرێشک)، بەشێوازیکی خۆم و  بەنابەدڵیەوە داواکەیم رەت کردووە.
شێخ  حسامەدین زۆری هه‌وڵدا له‌گه‌ڵمان ‌ بۆئەوەی نانی نێوەڕۆ لەگەل ئەوان بخۆین  لە ڕاستیشدا خواردنیان  ئاماده‌ كردبوو، به‌ڵام ئێمه‌ هه‌ر سه‌عاتێك نەده‌بوو نانی به‌یانیمان خواردبوو، ئەویش‌ بریتی بوو له‌ هێلكه‌ و ماستی ترش (سرێشک)، بەشێوازیکی خۆم و  بەنابەدڵیەوە داواکەیم رەت کردووە.


ھێڵی ٤٦: ھێڵی ٥٠:
من بڕوام وانەبوو ئەو باشتر بیر بکاتەوە لەوەی کە بیرم لێ دەکردەوە بەشیوەیەک دڵگران بوو. نزیکی نیوه‌ڕۆ گه‌یشتینه‌وه‌ هه‌ڵه‌بجه‌ و پاش نانی نیوه‌ڕۆ خواهافیزیم  له‌ عه‌دیلە‌ خانم (Adlah Khanum)كرد و به‌ ماشێن گه‌ڕامه‌وه‌ بۆ سلێمانی، كه‌ نزیكه‌ی سێ كاتژمێر دوور بوو به‌ ماشێن. ئێمە ڕێگه‌یه‌كی باشمان بۆ ماشێنەکان دروستكردبوو. له‌وێ مێجه‌ر مارشاڵ له‌گه‌ڵ مێجه‌ر گوڵدسمیس مابووه‌وه‌ و ڕۆژێكی خۆشی به‌ گه‌ڕان و گرتنی چه‌ند فۆتۆیەک له‌ سلێمانی بردبووه‌ سه‌ر. نێوەڕۆی ڕۆژی 15ی نۆڤه‌مبه‌ر عه‌دیلە‌ خانم (Adlah Khanum) هات بۆ سلێمانی و پێی وتم له‌ به‌ر خۆشه‌ویستیی تۆ هاتووم بۆ ئه‌وه‌ی جارێكی تر بووبینمەوە، به‌ڵام مەبەستە راستەقینەکەی ئەوە بوو كه‌ بۆ هەندێک کاروباری تایبەتی خۆی  لەلای‌ مێجه‌ر گۆڵدسمیس کۆمەکی بکەم. بەڵام له‌م كاره‌یدا سه‌رکەوتوو نەبوو و منیش نه‌مده‌ویس ده‌ست وه‌رده‌مه‌ كاروباری رامیاری ناوخۆ، سەرەڕای ئەوەش مێجه‌ر گوڵدسمیس هه‌موو شتێكی له‌ باره‌ی ئەو مه‌سه‌له‌ تایبه‌تانه‌وه‌ بۆ باسكردبووم بە ته‌واوی ئاگاداری  هەموو یارییەکەی  عادیلە خانم بووم.  
من بڕوام وانەبوو ئەو باشتر بیر بکاتەوە لەوەی کە بیرم لێ دەکردەوە بەشیوەیەک دڵگران بوو. نزیکی نیوه‌ڕۆ گه‌یشتینه‌وه‌ هه‌ڵه‌بجه‌ و پاش نانی نیوه‌ڕۆ خواهافیزیم  له‌ عه‌دیلە‌ خانم (Adlah Khanum)كرد و به‌ ماشێن گه‌ڕامه‌وه‌ بۆ سلێمانی، كه‌ نزیكه‌ی سێ كاتژمێر دوور بوو به‌ ماشێن. ئێمە ڕێگه‌یه‌كی باشمان بۆ ماشێنەکان دروستكردبوو. له‌وێ مێجه‌ر مارشاڵ له‌گه‌ڵ مێجه‌ر گوڵدسمیس مابووه‌وه‌ و ڕۆژێكی خۆشی به‌ گه‌ڕان و گرتنی چه‌ند فۆتۆیەک له‌ سلێمانی بردبووه‌ سه‌ر. نێوەڕۆی ڕۆژی 15ی نۆڤه‌مبه‌ر عه‌دیلە‌ خانم (Adlah Khanum) هات بۆ سلێمانی و پێی وتم له‌ به‌ر خۆشه‌ویستیی تۆ هاتووم بۆ ئه‌وه‌ی جارێكی تر بووبینمەوە، به‌ڵام مەبەستە راستەقینەکەی ئەوە بوو كه‌ بۆ هەندێک کاروباری تایبەتی خۆی  لەلای‌ مێجه‌ر گۆڵدسمیس کۆمەکی بکەم. بەڵام له‌م كاره‌یدا سه‌رکەوتوو نەبوو و منیش نه‌مده‌ویس ده‌ست وه‌رده‌مه‌ كاروباری رامیاری ناوخۆ، سەرەڕای ئەوەش مێجه‌ر گوڵدسمیس هه‌موو شتێكی له‌ باره‌ی ئەو مه‌سه‌له‌ تایبه‌تانه‌وه‌ بۆ باسكردبووم بە ته‌واوی ئاگاداری  هەموو یارییەکەی  عادیلە خانم بووم.  


رۆژی16ی نۆڤەمبەر بە ئۆتۆمبیل گەڕامەوە بۆ کەرکووک یاریدەدەری ڕاوێژکار کاپتن میڵەر
رۆژی16ی نۆڤەمبەر بە ئۆتۆمبیل گەڕامەوە بۆ '''[[کەرکووک]]''' یاریدەدەری ڕاوێژکار کاپتن میڵەر
[[پەڕگە:106458834 .jpg|وێنۆک|ڕاست]]
(Capt Miller) بەڕاستی (مخلوق)دروستکراوێکی جوان بوو (بابە تۆ پیشتر لەکەرکووک بینیبووت رەنگە ئێستا لەیادت نەمابێت) من دەبێت بیر لەپیاوێکی بەتواناتر بکەمەوە لەم سەرۆکە زۆر جوامێرە. هەستم بەوەکرد تەواوی بارودۆخەکە لە کەرکووک گۆڕاوە و زۆر  باشتر بووە. کاپتن میڵەر (Capt Miller) چووبوو بۆ بەغدا، ئەوکاتە ئەو لێرە بوو کە من بەکەرکووکدا تێپەڕیم. لەوێ دیدارێکی درێژی لەگەڵ فەیسەڵ ئانجامدابوو .
 
تەواو سەرسام بوو بە زیرەکی و ژێهاتی لە کارگێڕیدا. بەبڕیارێک گەڕابۆوە بۆ کەرکووک  تا بە کەرکووکێکان بڵیت ئێوە پروپاگەندەی هەڵە دەکەن و ئەسڵەن لە فەیسەڵ تێنەگەیشتوون چی دەوێت. واچاکترە نوێنەرێکی خۆتان بێنرن و بیبێنێت، کە تا ئێستا ئەو کارەیان رەتکردۆتەوە و نەیانکردبوو.


(Capt Miller) بەڕاستی (مخلوق)دروستکراوێکی جوان بوو (بابە تۆ پیشتر لەکەرکووک بینیبووت رەنگە ئێستا لەیادت نەمابێت) من دەبێت بیر لەپیاوێکی بەتواناتر بکەمەوە لەم سەرۆکە زۆر جوامێرە. هەستم بەوەکرد تەواوی بارودۆخەکە لە کەرکووک گۆڕاوە و زۆر  باشتر بووە. کاپتن میڵەر (Capt Miller) چووبوو بۆ بەغدا، ئەوکاتە ئەو لێرە بوو کە من بەکەرکووکدا تێپەڕیم. لەوێ دیدارێکی درێژی لەگەڵ فەیسەڵ ئانجامدابوو . تەواو سەرسام بوو بە زیرەکی و ژێهاتی لە کارگێڕیدا. بەبڕیارێک گەڕابۆوە بۆ کەرکووک  تا بە کەرکووکێکان بڵیت ئێوە پروپاگەندەی هەڵە دەکەن و ئەسڵەن لە فەیسەڵ تێنەگەیشتوون چی دەوێت. واچاکترە نوێنەرێکی خۆتان بێنرن و بیبێنێت، کە تا ئێستا ئەو کارەیان رەتکردۆتەوە و نەیانکردبوو. ئەوسا سەرکەوتو دەبێت ئەگەر وەفدێک لە نوێنەرانیان لەگەڵ پارێزگاری کەرکوک لە ماوەی 10 ڕۆژدا خۆ ئامادە بکەن بۆ ڕۆشتن. لەبەر ئەوەی لە ئێستادا  فەیسەڵ بەگەشتێک چۆتە شوێنک. پارێزەگاری شار وەک کاپتن میڵەر دەڵیت ئەوەی لەلا یەکاڵا بۆتەوە نەک تورک هەر ناگەرێتەوە بەڵکو بۆ خودی خۆشی خراپ دەکەوێتەوە ئەگەر ئەوەیان بکات. لەسەرەتای داگیرکرارێکەوە لاینگرو دڵسۆزی حکومەتی بەریتانیاییەو لەخزمەت ئێمەدایە. کوردەکانی کەرکووک حەز ناکەن لەگەل سلێمانیدا یەکبگرن و بچنە پاڵیان و بەجۆرێک ئیرەیی بەو ئامانجە دەبەن هەربۆیە  تورک و کوردەکانی کەرکووک لە خۆمادەکردندان بۆ ئەوەی سوێندی ملشۆری و دڵسۆزی بۆ شای ئێراق بخۆن هەموو هەولێکیان ئەوەیە ئەو خاڵە بە ئاکام بگەێنن و دوایبکەون.
ئەوسا سەرکەوتو دەبێت ئەگەر وەفدێک لە نوێنەرانیان لەگەڵ پارێزگاری کەرکوک لە ماوەی 10 ڕۆژدا خۆ ئامادە بکەن بۆ ڕۆشتن. لەبەر ئەوەی لە ئێستادا  فەیسەڵ بەگەشتێک چۆتە شوێنک. پارێزەگاری شار وەک کاپتن میڵەر دەڵیت ئەوەی لەلا یەکاڵا بۆتەوە نەک تورک هەر ناگەرێتەوە بەڵکو بۆ خودی خۆشی خراپ دەکەوێتەوە ئەگەر ئەوەیان بکات. لەسەرەتای داگیرکرارێکەوە لاینگرو دڵسۆزی حکومەتی بەریتانیاییەو لەخزمەت ئێمەدایە. کوردەکانی کەرکووک حەز ناکەن لەگەل سلێمانیدا یەکبگرن و بچنە پاڵیان و بەجۆرێک ئیرەیی بەو ئامانجە دەبەن هەربۆیە  تورک و کوردەکانی کەرکووک لە خۆمادەکردندان بۆ ئەوەی سوێندی ملشۆری و دڵسۆزی بۆ شای ئێراق بخۆن هەموو هەولێکیان ئەوەیە ئەو خاڵە بە ئاکام بگەێنن و دوایبکەون.
[[پەڕگە:106985441 .jpg|وێنۆک|چەپ]]


تەواوی ئەم بەسەرهاتە کاپتن میڵەر بۆی گێرامەوە پیش چا خواردنەوە کاتێک بە ئۆتۆمبێل بردمیە بۆ لای ئەو چاڵە نەوتانەی کە 6مایل  لە باکووری شاری کەرکووکەوە دوور بوو.
تەواوی ئەم بەسەرهاتە کاپتن میڵەر بۆی گێرامەوە پیش چا خواردنەوە کاتێک بە ئۆتۆمبێل بردمیە بۆ لای ئەو چاڵە نەوتانەی کە 6مایل  لە باکووری شاری '''[[کەرکووک]]'''ەوە دوور بوو.


من پێشتر هەرگیز نەمبینی بوو. نەوتێکی روون نیە بەڵام دوای ئەوەی دەپاڵێورێت و چەند گۆرانکارێکی تێدا دەکرێت دەتوانریت بۆ کارو باری ناوماڵ بەکاری بهێنرێت، خۆئەگەر پاڵاوگەیەکی باشتر ئامادە بکرێت ئەوە دەتوانن سوتەمەنی (بەنزین)ی ئۆتۆمبیلی  لێ بەرهەم بهێنین. ئەم چاڵە نەوتانە هەمووی موڵکی خێزانیکی کەرکووکین کە پێان دەڵین نەفتیزادە(Naftji Zadah).  
من پێشتر هەرگیز نەمبینی بوو. نەوتێکی روون نیە بەڵام دوای ئەوەی دەپاڵێورێت و چەند گۆرانکارێکی تێدا دەکرێت دەتوانریت بۆ کارو باری ناوماڵ بەکاری بهێنرێت، خۆئەگەر پاڵاوگەیەکی باشتر ئامادە بکرێت ئەوە دەتوانن سوتەمەنی (بەنزین)ی ئۆتۆمبیلی  لێ بەرهەم بهێنین. ئەم چاڵە نەوتانە هەمووی موڵکی خێزانیکی کەرکووکین کە پێان دەڵین نەفتیزادە(Naftji Zadah).  

مێنۆی ڕێدۆزی