٢٢٬٣٨٤
دەستکاری
جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «ئه‌نوه‌ر عه‌بدولره‌حمان عه‌بدولقادر (وه‌ستا ئه‌نوه‌ر)»
Jump to navigation
Jump to search
ئه‌نوه‌ر عه‌بدولره‌حمان عه‌بدولقادر (وه‌ستا ئه‌نوه‌ر) (بینینی سەرچاوە)
وەک پێداچوونەوەی ٠٨:٠٠، ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢
، ٠٨:٠٠، ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢بەبێ کورتەی دەستکاری
Manu (لێدوان | بەشدارییەکان) |
Manu (لێدوان | بەشدارییەکان) |
||
| (٢ دەستکاری لەلایەن ھەمان بەکارھێنەرەوە پیشاننادرێت) | |||
| ھێڵی ١: | ھێڵی ١: | ||
ئه‌نوه‌ر عه‌بدولره‌حمان عه‌بدولقادر ناسراو به وه‌ستا ئه‌نوه‌ر ، له ساڵی 1946 له خانه‌واده‌یه‌کی ره‌نجده‌ر له گه‌ڕه‌کی پاشا له | ئه‌نوه‌ر عه‌بدولره‌حمان عه‌بدولقادر ناسراو به وه‌ستا ئه‌نوه‌ر ، له ساڵی 1946 له خانه‌واده‌یه‌کی ره‌نجده‌ر له گه‌ڕه‌کی پاشا له '''[[هەڵەبجە]]''' دایک بووه ،هه‌موو وێستگه‌کانی ژیانی به ره‌نج و ماندووبوون و کاری زه‌حمه‌تی تاقه‌ت پڕوکێن به‌رێ کردووه ، رۆژانه له گه‌ڵ وه‌ستاو و به‌ناو کرێکاره‌کانی '''[[هەڵەبجە]]''' کرێکاری کردووه ودوای ته‌وابوونی کاره‌‌که‌ی له قوتابخانه‌ی شه‌و خوێندویه‌تی . | ||
[[پەڕگە:290988760 .jpg|وێنۆک]] | |||
هه‌ر له منداڵییه‌وه به دوای پرسیا ره بێ وه‌ڵامه‌کانی جیاوازی چینایه‌تی و نه‌ته‌وه‌یی دا عه‌وداڵ بووه، له‌دوای کۆده‌تای 14 گه‌لاوێژی 1958 وه‌ک کرێکارو وه‌ستایه‌کی هوشیار په‌یوه‌ندی به ریزه‌کانی حیزبی شیوعی یه‌وه کردووه ، رۆڵی هه‌بووه له نه‌قابه‌ی کرێکاران . | هه‌ر له منداڵییه‌وه به دوای پرسیا ره بێ وه‌ڵامه‌کانی جیاوازی چینایه‌تی و نه‌ته‌وه‌یی دا عه‌وداڵ بووه، له‌دوای کۆده‌تای 14 گه‌لاوێژی 1958 وه‌ک کرێکارو وه‌ستایه‌کی هوشیار په‌یوه‌ندی به ریزه‌کانی حیزبی شیوعی یه‌وه کردووه ، رۆڵی هه‌بووه له نه‌قابه‌ی کرێکاران . | ||
له کۆتایی شه‌سته‌کان دا بوو به وه‌ستاو به‌نایه‌کی لێهاتوو، به سه‌لیقه و تواناو ئه‌زمونی خۆی رۆڵی دیاری هه‌بووه له دروست کردنی چه‌ندان خانوو و بیناو دامه‌زراوی خزمه‌ت گوزاریی | له کۆتایی شه‌سته‌کان دا بوو به وه‌ستاو به‌نایه‌کی لێهاتوو، به سه‌لیقه و تواناو ئه‌زمونی خۆی رۆڵی دیاری هه‌بووه له دروست کردنی چه‌ندان خانوو و بیناو دامه‌زراوی خزمه‌ت گوزاریی '''[[هەڵەبجە]]''' . | ||
له 1970 دا ده‌رکی به‌وه‌کرد ،حیزبی شیوعی بووه به هاوپه‌یمانی حکومه‌تی عێراق ، له لایه‌کی تریشه وه پارتی دیموکراتی کوردستان وشۆڕشی ئه‌یلوول سێبه‌ری وڵاتێکی داگیرکه‌ربوو ، ئه‌و هاو کێشه سیاسی یه ئاڵۆزه بوو به‌هۆی سه‌رهه‌ڵدانی ده‌یان پرسیاری بێ وه‌ڵامی تر ، وه‌ک چه‌پێکی هوشیار په‌یوه‌ندی کردووه به کۆمه‌ڵه‌ی مارکسی لینینی کوردستانه‌وه . | له 1970 دا ده‌رکی به‌وه‌کرد ،حیزبی شیوعی بووه به هاوپه‌یمانی حکومه‌تی عێراق ، له لایه‌کی تریشه وه پارتی دیموکراتی کوردستان وشۆڕشی ئه‌یلوول سێبه‌ری وڵاتێکی داگیرکه‌ربوو ، ئه‌و هاو کێشه سیاسی یه ئاڵۆزه بوو به‌هۆی سه‌رهه‌ڵدانی ده‌یان پرسیاری بێ وه‌ڵامی تر ، وه‌ک چه‌پێکی هوشیار په‌یوه‌ندی کردووه به کۆمه‌ڵه‌ی مارکسی لینینی کوردستانه‌وه . | ||
دوای هه‌ره‌س وه‌ستا ئه‌نوه‌ر رۆڵی سه‌ره‌کی له هه‌ڵه‌جه‌و شاره‌زوور هه‌بووه وچه‌ک و ئامێری تایپی له سه‌ید ساد قه‌وه له ژێر دارو ته‌خته دا حه‌شارداوه‌و گه‌یاندویه تی به یه‌که‌م مه‌فره‌زه‌ی سه‌ره‌تایی . | دوای هه‌ره‌س وه‌ستا ئه‌نوه‌ر رۆڵی سه‌ره‌کی له هه‌ڵه‌جه‌و شاره‌زوور هه‌بووه وچه‌ک و ئامێری تایپی له سه‌ید ساد قه‌وه له ژێر دارو ته‌خته دا حه‌شارداوه‌و گه‌یاندویه تی به یه‌که‌م مه‌فره‌زه‌ی سه‌ره‌تایی . | ||
له ساڵی 1977 ، (ب .ح ) ی ره‌نجده‌ران ،به‌هۆی جاسوسێکه‌وه ، له خاڵێکی پشکنینی هه‌ڵه‌بجه ده‌سگیرده‌کرێت ، (ب.ح) له کاتی لێکۆڵینه‌وه‌و ئه‌شکه‌نجه ی جه‌سته‌یی و ده‌روونی دا ، وره‌ی ده‌روخێ و ناوی وه‌ستا ئه‌نوه‌ری لێپرسراوی رێکخستنه نهێنیه‌کانی هه‌ڵه‌بجه‌و شاره‌زوورو که‌مال ی شیخ محه‌مه‌د و عه‌بدوڵڵا وده‌یان کادرێکی کۆمه‌ڵه ده‌درکێنێ و به‌گرتیان ده‌دات . | له ساڵی 1977 ، (ب .ح ) ی ره‌نجده‌ران ،به‌هۆی جاسوسێکه‌وه ، له خاڵێکی پشکنینی هه‌ڵه‌بجه ده‌سگیرده‌کرێت ، (ب.ح) له کاتی لێکۆڵینه‌وه‌و ئه‌شکه‌نجه ی جه‌سته‌یی و ده‌روونی دا ، وره‌ی ده‌روخێ و ناوی وه‌ستا ئه‌نوه‌ری لێپرسراوی رێکخستنه نهێنیه‌کانی هه‌ڵه‌بجه‌و شاره‌زوورو که‌مال ی شیخ محه‌مه‌د و عه‌بدوڵڵا وده‌یان کادرێکی کۆمه‌ڵه ده‌درکێنێ و به‌گرتیان ده‌دات . | ||
له 5/5/ 1977 هێزێکی سه‌ر به ئیستیخباراتی عه‌سکه‌ری عێراق به ده‌بابه‌و مده‌ره‌عه‌و چه‌ند جێبێکی سه‌ربازی، په‌لاماری ماڵی وه‌ستا ئه‌نوه‌ریان له گه‌ره‌کی پیر محه‌مه‌د داو ده‌سگیریان کرد ، له زیندانی ئیستخباراتی هه‌ڵه‌بجه‌وه گواستیانه‌وه بۆ ئیستخباراتی '''[[سلێمانی]]''' له ناو فرقه‌ی '''[[سلێمانی]]''' . | |||
پشکۆ ئه‌مین یه‌کێک له زیندانیه‌کان ئاماژه‌ی به‌وه کردوه : | پشکۆ ئه‌مین یه‌کێک له زیندانیه‌کان ئاماژه‌ی به‌وه کردوه : | ||
ئێمه چه‌ند زیندانیه‌ک بووین له ئیستخباراتی سلێمانی ، بریتی بووین (له وه‌ستا ئه‌نوه‌ر ی '''[[هەڵەبجە]]''' کۆمه‌ڵه ، تۆفیقی حاجی چایچی* هه‌ڵه‌بجه کۆمۆنیست ، '''[[خالید دلێری]]''' شاعیر برای شه‌هید مامۆستا جه‌عفه‌ر کۆمه‌ڵه ،عومه‌ر '''[[خانەقین]]'''ی له '''[[زانکۆی سلێمانی]]''' ،ئه‌شره‌ف شه‌ره‌ف کۆیی ،ئازاد ره‌زا قوتابی به‌شی ئابوری '''[[زانکۆی سلێمانی]]''' ، پشکۆ ئه‌مین کاژیک ). | |||
جه‌للاده‌کانی ئیستخباراتی '''[[سلێمانی]]''' ، هه‌موو جۆره ئه‌شکه‌نجه‌ی جه‌سته‌یی وده‌روونی یان له‌سه‌ر هه‌موو زیندانییه‌کان تاقی کردووه ( لێدان و ئه‌شکه‌نجه‌ی قورس و هه‌ڵواسین وته‌وژمی ته‌زووی توندی کاره‌با)، زیندانییه‌کان هیچ نهێنیه‌کیان نه‌درکاند . | |||
به‌یانیان به خێرایی قفلی ده‌رگای ژووره‌که‌یان ده‌کرده‌وه‌و زیندانییه‌کانیان ده‌برد بۆسه‌ر ئاو وده‌بوایه ئه‌و سه‌تڵه‌ی دانرابوو بۆ ئاوی خواردنه‌وه پڕیان بکردایه له ئاوو بیانگه‌یاندایا ژووره‌که‌یان ، ده‌بوایه به خێرایی ئه‌و سه‌تڵه‌ی بۆ میزو پیسایی له ژووره‌که دا دانرابوو له گه‌ڵ خۆیان دا بیانبردایه‌ته ده‌ره‌وه‌و هه‌ڵیان بڕشتایه ، سه‌تڵه‌که‌یان ببردایه‌ته‌وه ژووره‌که . | به‌یانیان به خێرایی قفلی ده‌رگای ژووره‌که‌یان ده‌کرده‌وه‌و زیندانییه‌کانیان ده‌برد بۆسه‌ر ئاو وده‌بوایه ئه‌و سه‌تڵه‌ی دانرابوو بۆ ئاوی خواردنه‌وه پڕیان بکردایه له ئاوو بیانگه‌یاندایا ژووره‌که‌یان ، ده‌بوایه به خێرایی ئه‌و سه‌تڵه‌ی بۆ میزو پیسایی له ژووره‌که دا دانرابوو له گه‌ڵ خۆیان دا بیانبردایه‌ته ده‌ره‌وه‌و هه‌ڵیان بڕشتایه ، سه‌تڵه‌که‌یان ببردایه‌ته‌وه ژووره‌که . | ||
رۆژانه ناوی زیندانه‌کان ده‌خوێنرایه‌وه و ده‌بران بۆ لێکۆڵینه‌وه و ئه‌شکه نجه، هه‌ڵواسین به قولاپ ، به‌چه‌ند جۆرێک بوو، هه‌ڵواسین به قاچ سه رو‌و خوار ،هه‌ڵواسین به ده‌ست ومه‌چه‌ک ، هه‌ڵواسین له پشته‌وه به قۆڵ ، زۆر جار جه‌لاده‌کان به‌شان زیندانییه‌که‌یان به‌رز ده‌کرده‌وه ، هه‌مووقورسایی جه‌سته‌ی ده خسته سه‌رشان و قۆڵی ، چه‌ند جه‌للادێک له‌کاتی ئه‌م هه‌ڵواسینه‌دا ، به کێبڵ هه‌موو جه‌سته‌ی زیندانه‌که‌یان داده‌گرته‌‌وه ، جه‌سته‌ی زیندانه‌که وه‌ک جۆلانیه به هه‌ڵواسراوی به‌م لاو ئه‌ولادا ده‌خولاندووه ، زۆرله‌زیندانیه‌کان به‌رگه‌ی ئه‌م جۆره ئه‌شکه‌نجا نه یان نه‌ده‌گرت ، ده‌بوورانه‌وه و نیوه مردوو ده‌بوون . | رۆژانه ناوی زیندانه‌کان ده‌خوێنرایه‌وه و ده‌بران بۆ لێکۆڵینه‌وه و ئه‌شکه نجه، هه‌ڵواسین به قولاپ ، به‌چه‌ند جۆرێک بوو، هه‌ڵواسین به قاچ سه رو‌و خوار ،هه‌ڵواسین به ده‌ست ومه‌چه‌ک ، هه‌ڵواسین له پشته‌وه به قۆڵ ، زۆر جار جه‌لاده‌کان به‌شان زیندانییه‌که‌یان به‌رز ده‌کرده‌وه ، هه‌مووقورسایی جه‌سته‌ی ده خسته سه‌رشان و قۆڵی ، چه‌ند جه‌للادێک له‌کاتی ئه‌م هه‌ڵواسینه‌دا ، به کێبڵ هه‌موو جه‌سته‌ی زیندانه‌که‌یان داده‌گرته‌‌وه ، جه‌سته‌ی زیندانه‌که وه‌ک جۆلانیه به هه‌ڵواسراوی به‌م لاو ئه‌ولادا ده‌خولاندووه ، زۆرله‌زیندانیه‌کان به‌رگه‌ی ئه‌م جۆره ئه‌شکه‌نجا نه یان نه‌ده‌گرت ، ده‌بوورانه‌وه و نیوه مردوو ده‌بوون . | ||
دواتر زیندانییه‌که‌یان فڕێ ده‌دایه رێره‌وه‌که بۆ ئه‌وه‌ی زیندانییه‌کانی تر بیبینن و له رووی جه‌سته‌یی و ده‌رونییه‌وه تێک بشکێن ، دوای ماوه‌یه‌ک جه‌للاده‌کان ئاویان به‌سه‌ر زیندانیه‌که‌دا ده‌کردو جارێکی لێکۆڵینه‌وه و ئه‌شکه‌نجه‌کانیان له گه‌ڵ ده‌کرده‌وه . | |||
ئێواره‌یه‌کیان پشکۆ له به‌رپه‌نجه‌ره‌که وه‌ستابوو ،سه‌یری یاریگاکه‌ی ئه‌و به‌ری ده‌کرد،وه‌ستا ئه‌نوه‌ر چووه نزیکی و به روویه‌کی خۆشه‌وه سه‌یری پشکۆی کرد،پشکۆ وتی :- | ئێواره‌یه‌کیان پشکۆ له به‌رپه‌نجه‌ره‌که وه‌ستابوو ،سه‌یری یاریگاکه‌ی ئه‌و به‌ری ده‌کرد،وه‌ستا ئه‌نوه‌ر چووه نزیکی و به روویه‌کی خۆشه‌وه سه‌یری پشکۆی کرد،پشکۆ وتی :- | ||
کاک ئه‌نوه‌ر ده مناسیت | کاک ئه‌نوه‌ر ده مناسیت | ||
| ھێڵی ١٧: | ھێڵی ٢٠: | ||
پشکۆ وتی :- من تۆ ده‌ناسم ، به منداڵی ته‌مه‌نم 9ساڵ بوو، تۆم دیوه ، شێوه‌ی ئه‌وسای تۆم له یاده ، ماڵتان له خوار کاره‌باکه وه بوو ، به‌رامبه‌ر به‌باخی گشتی ،ماڵی حاجی ناجی و کاک مه‌حمودی کاره‌با له‌ولاتانه‌وه بوو ، ماڵی سیروان جاف و کیسرا جاف له سوچی ئه‌وسه‌ری ماڵه‌که‌تانه‌وه بوو. | پشکۆ وتی :- من تۆ ده‌ناسم ، به منداڵی ته‌مه‌نم 9ساڵ بوو، تۆم دیوه ، شێوه‌ی ئه‌وسای تۆم له یاده ، ماڵتان له خوار کاره‌باکه وه بوو ، به‌رامبه‌ر به‌باخی گشتی ،ماڵی حاجی ناجی و کاک مه‌حمودی کاره‌با له‌ولاتانه‌وه بوو ، ماڵی سیروان جاف و کیسرا جاف له سوچی ئه‌وسه‌ری ماڵه‌که‌تانه‌وه بوو. | ||
وه‌ستا ئه‌نوروتی :تۆ کوڕی کێیت ؟ | وه‌ستا ئه‌نوروتی :تۆ کوڕی کێیت ؟ | ||
کوڕی فڵان که‌سم ،ماڵمان لای مزگه‌وته‌که‌ی ته‌کیه وه بوو. | |||
وه‌ستا ئه‌نوه‌ر ده‌ستی خسته سه‌رشانم و وتی: | وه‌ستا ئه‌نوه‌ر ده‌ستی خسته سه‌رشانم و وتی: | ||
ئێمه له نه‌نکته‌وه که‌سو کاری یه‌کترین . | |||
له‌وکاته‌دا وه‌ستا ئه‌نوه‌ر ، بانگی تۆفیقی حاجی چایچی کرد ،وتی : | |||
-تۆفیق پشکۆ کوڕی مامه شێخه، ئامۆزای له‌تیف ی هاوڕێته | -تۆفیق پشکۆ کوڕی مامه شێخه، ئامۆزای له‌تیف ی هاوڕێته | ||
جه‌لاده‌کان هه‌موو جۆره‌کانی ئه‌شکه‌نجه‌یان له‌سه‌ر وه‌ستا ئه‌نوه‌ر تاقی کردوه ، هیچ نهێنیه‌کی نه‌درکاندبوو ،رۆژێکی تر ، وه‌ستا ئه‌نوه‌ریان بردو نه‌یان هێنایه‌وه. | جه‌لاده‌کان هه‌موو جۆره‌کانی ئه‌شکه‌نجه‌یان له‌سه‌ر وه‌ستا ئه‌نوه‌ر تاقی کردوه ، هیچ نهێنیه‌کی نه‌درکاندبوو ،رۆژێکی تر ، وه‌ستا ئه‌نوه‌ریان بردو نه‌یان هێنایه‌وه. | ||
ده‌مه‌و ئێواره‌که‌ی ده‌رگای ژووره‌که‌یان کرده‌وه‌و زیندانییه‌کانیان برد بۆسه‌ر ئاو ، زیندانییه‌کان جه‌سته‌ی نیوه مردووی وه‌ستا ئه‌نوه‌ریان بینی له به‌ر خۆره‌تاوه‌که فڕێ درابوو،ئه‌وه‌نده‌یان ئه‌شکه‌نجه دابوو له هۆش خۆی چووبوو، سه‌ریان تاشی بوو ، به گویزان پێستی سه‌ریان قاش قاش کرد بوو، شه‌کریان به‌سه‌ردا کردبوو ، مێرووله‌یان خسته بووه سه‌ر برینه‌کانی و به نایلۆن سه‌ریان به‌ستن بوو ،بێ خواردن وبێ ئاو. | |||
ئێواره‌یه‌کی دره‌نگ وه‌ستا ئه‌نوه‌ریان هێنایه‌وه ، ئازاری به سوێی برینه‌کانی سه‌ری وگازی مێروووله‌کان وتینی گه‌رمای خۆره‌تاوی حوزه‌یران ، جه‌سته‌ی بێ هیزوهه‌ناسه‌ی ته‌نگ و سست کردبوو ، ره‌نگ به روویه‌وه نه‌مابوو ، به‌ڵام وه‌ک جاران به وه‌ره‌و ئیراده‌ی به‌هێزه‌وه هه‌ڵوێستی به‌رگریه‌کی وای نواندبوو ، هه‌موو ئیعترافه‌کانی (ب.ح ) به‌تاڵ کردبوه‌وه ، جه‌للاده‌کانی ئیستخبارات ، له به‌رده‌م وره‌وئیراده‌ی وه‌ستا ئه‌نوه‌ر دا هه‌ستیان به که‌می و شه‌رمه‌زاری کرد بوو، پێیان وتبوو : | ئێواره‌یه‌کی دره‌نگ وه‌ستا ئه‌نوه‌ریان هێنایه‌وه ، ئازاری به سوێی برینه‌کانی سه‌ری وگازی مێروووله‌کان وتینی گه‌رمای خۆره‌تاوی حوزه‌یران ، جه‌سته‌ی بێ هیزوهه‌ناسه‌ی ته‌نگ و سست کردبوو ، ره‌نگ به روویه‌وه نه‌مابوو ، به‌ڵام وه‌ک جاران به وه‌ره‌و ئیراده‌ی به‌هێزه‌وه هه‌ڵوێستی به‌رگریه‌کی وای نواندبوو ، هه‌موو ئیعترافه‌کانی (ب.ح ) به‌تاڵ کردبوه‌وه ، جه‌للاده‌کانی ئیستخبارات ، له به‌رده‌م وره‌وئیراده‌ی وه‌ستا ئه‌نوه‌ر دا هه‌ستیان به که‌می و شه‌رمه‌زاری کرد بوو، پێیان وتبوو : | ||
-به زیندووی له ده‌ستمان ده‌رناچیت . | -به زیندووی له ده‌ستمان ده‌رناچیت . | ||
| ھێڵی ٣٥: | ھێڵی ٣٨: | ||
4-چه‌ند زانیارییه‌کی شه‌ریف که‌شکۆڵ برازای شه هید وه‌ستا ئه‌نوه‌ر . | 4-چه‌ند زانیارییه‌کی شه‌ریف که‌شکۆڵ برازای شه هید وه‌ستا ئه‌نوه‌ر . | ||
ئامادەکردنی: '''[[عەبدوڵڵا کەریم | ئامادەکردنی: '''[[عەبدوڵڵا کەریم مەحمود]]''' | ||
[[پۆل: شەهیدان]] | [[پۆل: شەهیدان]] | ||